Lajos Zilahy ve Ä°ki Esir…

Sevgili okurlar, Serhad Artvin Gazetemizin bu haftaki konuÄŸu Lajos Zilahy ve Ä°ki Esir... Romanya’da 1891 yılında dünyaya gelen Lajos Zilahy, hukuk eÄŸitimini BudapeÅŸte Üniversitesi’nde tamamladı. I. Dünya Savaşı’na cephede subay olarak katıldı; aldığı yaralarla savaşın yıkıcı gerçekliÄŸine yakından tanıklık etti. Eserlerindeki hümanist tonu hayatı boyunca savunan yazar, uluslararası arenada dönemin en çok okunan ve eserleri yirmiden fazla dile çevrilen devrin en büyük edebiyat figürlerinden biri olarak onurlandırıldı. 1948’de ABD’ye yerleÅŸti, sonrasında Avrupa’ya dönerek 1974’te hayata gözlerini yumdu.

            Ünlü romanı Ä°ki Esir, I. Dünya Savaşı'nın gölgesinde kalan saf bir aÅŸkın ve trajik bir ayrılığın hikâyesidir. Romanın baÅŸkahramanları Peter ile Miette, henüz yeni evlenmiÅŸ, hayatın ve sevginin tadını çıkarmaya çalışan gencecik bir çifttir; ancak Peter’in cepheye gitmesiyle saadetleri darmadağın olur. SavaÅŸta esir düÅŸen Peter ile BudapeÅŸte’deki evinde yapayalnız kalan Miette’nin yolları dramatik bir biçimde ayrılır. Romana adını veren iki esir kavramı, katmanlı bir metafor olarak okurun karşısına çıkar: Peter fiziksel olarak uzak bir diyarda hapishanede bir esirdir; Miette ise BudapeÅŸte’de, yalnızlığın, belirsizliÄŸin ve toplumsal baskıların ortasında ruhsal bir esarettedir. Zilahy, savaşın sadece cephedekileri deÄŸil, evde kalanları da nasıl yavaÅŸ yavaÅŸ öÄŸüttüÄŸünü, insan psikolojisindeki ince kırılmaları ustalıkla gözler önüne serer.

            Edebi derinlikle iÅŸlenen bu sarsıcı kopuÅŸ, okura gerçek esaretin nerede baÅŸladığını sorgulatır. Romanın deÄŸeri tam da burada, olay örgüsünün görkemiyle insan psikolojisinin ince tahlillerinin kusursuz bir uyum içinde harmanlanmasında yatar. Yazar, kelimelerin arasına sızan ince bir hüzünle insanın yalnızlığını ve çaresizliÄŸini evrensel bir boyuta taşır. Mektupların kayboluÅŸu, zamanın yavaÅŸ akışı ve karakterlerin iç monologları edebiyatın en üst düzey örneklerindendir.

            Yayımlandığı günden itibaren edebiyat çevrelerinde devasa yankılar uyandıran, dönemin Avrupası'nda milyonlarca okura ulaÅŸarak çağının ötesine geçen Ä°ki Esir, en sert eleÅŸtirmenlerden bile tam not almıştır. Zilahy, bu romanıyla sadece bir aÅŸk hikâyesi anlatmakla kalmamış; I. Dünya Savaşı'nın Orta Avrupa’da yarattığı toplumsal erozyonun edebi anıtını dikmiÅŸtir. Aradan geçen yüzyıla yakın zamana raÄŸmen güncelliÄŸini, sarsıcılığını ve taze etkisini asla yitirmeyen eser, dünyanın dört bir yanında bir klasik olarak okunmaya devam etmektedir.

            Ve roman yazmak herkesin iÅŸi deÄŸildir; bırakalım bu iÅŸi bilenler yapsın!

            Serhad Artvin Gazetesi olarak hepinize saÄŸlıklı, güzel günler diliyoruz efendim.

                                                                                                                              Sevgiyle kalın.

Bu makale 55 kez okundu.