ÇalıkuÅŸu…

ÇalıkuÅŸu ReÅŸat Nuri Güntekin’in romanının adıdır. 1922 yılında ilk kez vakit gazetesinde tefrika edilmiÅŸ. Bu kitap Türk klasiklerinin baÅŸyapıtlarından birisidir. Ve o yıllarda Türkçenin bu denli mükemmel kullanılışı ve dilimizin ne denli zengin olduÄŸunu ReÅŸat Nuri Güntekin ÇalıkuÅŸu romanı ile gösteriyor. EÄŸer çalıkuÅŸunu okumadıysanız yaÅŸamınızda bir ÅŸeylerin hep eksik kaldığını düÅŸünebilirsiniz. Hiç kuÅŸku yok pek çok insan çalıkuÅŸunun filmlerini izledikleri için kitabı okuma ihtiyacı hissetmemiÅŸtir. Hatta siyah beyazlı yıllarda çekilen Türkan Åžoray, Kartal Tibet, Zeynep DeÄŸirmencioÄŸlu ve Kadir Savunun oynadıkları ilk çalıkuÅŸu filmi müthiÅŸ bir filmdi. Daha sonra çekilen Aydan Åžener, Kenan Kalav ve Hayati HamzaoÄŸlu versiyonu da son derece baÅŸarılıydı. Ve Pek çok insan bu filmleri izledikleri için ne yazık ki çalıkuÅŸunu okuma ihtiyacını görmediler.

                Okuyanlar bilir. Hiç kuÅŸkunuz olmasın çalıkuÅŸu Türk romancılığının temel taÅŸlarındandır. Ve belki ülkemizde yazılmış en güzel üç eserden birisidir. ReÅŸat Nuri’nin hayal gücü ve sezgileri öylesine güçlü olmalı ki bir insanın iç dünyası ancak Feride de, Kamran da bu denli güzel anlatılabilir. O yılların Türkçesi sakın sizi korkutmasın. Aksine ReÅŸat Nuri Güntekin öylesine mükemmel bir dil kullanma becerisini göstermiÅŸ ki; o tarihlerde böylesi mükemmel anlatım becerisi, ifade zenginliÄŸi ve birebir yaÅŸanmış gibi gerçeÄŸi aratmayan diyalogların zenginliÄŸi ve hatta kısa öz cümlelerle doÄŸayı örneklemesini inanılmaz bulacaksınız hatta yazarın yakaladığı bu baÅŸarı bir sır gibi üzerinizde kalacaktır.

                Romanın kahramanı Feride namı diÄŸer çalıkuÅŸu bütün zamanların kuÅŸkusuz en iyi karakteridir. Yazar bıkmadan usanmadan karakterine daha ilk sayfadan son yapraÄŸa kadar ivme katmayı sürdürmüÅŸtür. Feride çok güzel, haÅŸarı, canlı, cıvıl cıvıl, yaramaz, duygusal ve akıllı, cana yakın, sevimli bir Ä°stanbul kızıdır. Bu karakter okuyucunun aklından asla çıkmayacaktır. Acaba Feride bir hayal ürünümüdür? Sadece yazarın ortaya çıkarıp okuyucuya sunduÄŸu bir tip midir? DoÄŸrusu bu konuda okuyucunun kuÅŸkularının olduÄŸu söylenebilir.

                ÇalıkuÅŸu öÄŸretmenler tarafından okullarda dönem ödevi olarak verilen hala en gözde romanlardandır. ÇalıkuÅŸunda olduÄŸu gibi bir kitabın dokusu ancak romanla bu denli bütünleÅŸebilir. Yer, mekân, zaman, olaylar öylesine iç içe ve öylesine canlı sunumlarla verilmiÅŸ ki çalıkuÅŸunun her yürüyüÅŸünde okuyucu kendisi ile beraber yürüyor. O ne zaman kuzey rüzgârlarına kendini verse okuyucu orada sanki serin serin esen rüzgârların içinde kendini buluyor. ÇalıkuÅŸu böyle bir kitap… Sürükleyici ve büyüleyici... Her satır aralığında hapsolup kalıyorsunuz. O aralıktan dışarıya çıkmak neredeyse imkânsız gibi bir ÅŸey. O yıllarda Türkçenin böylesine büyüleyici kullanılışı inanılmaz bir baÅŸarıdır. Ve sadece bu özellik bile yazarını diÄŸerlerinden apayrı bir yere koymaktadır.

                Günümüz gençliÄŸinin çalıkuÅŸunu okumasını önemle salık veriyorum. Özellikle kendilerini kanıtlamak isteyen öykü, hikâye, roman gibi ÅŸeyler yazmak isteyen gençler için çalıkuÅŸu baÅŸucu kitabı olacaktır. Zira çalıkuÅŸu; bir kitap ancak bu kadar güzel yazıla bilir’i çok hak ediyor. Her sözcük sanki özenle seçilmiÅŸ gibi usta bir terzinin elinden çıkmış bir takım elbise gibi büyülü duruyor. Ve asla bir sözcüÄŸü deÄŸiÅŸtirip yerine daha ahenkli daha uyumlu bir baÅŸkasını bulamazsınız. Yazar buna izin vermemiÅŸ ve seçimini titizlikle yapmış.

                Okuma sevdalıları daha çok dünya klasikleri arasında boÄŸulmak isterler. Tabii ki hak veriyorum. Özellikle Rusların yazdıkları klasikler büyülüdür. Adamlar kuÅŸkusuz bu iÅŸi iyi biliyorlar. Ancak bizim klasiklerimizde pek güzeldir. Ä°hmal edilmesi önemli bir kayıptır. Yerli klasikler bir bir okunduÄŸunda romancılığımızın gücünü kendi gözlerinizle göreceksiniz. Tabii ki çalıkuÅŸu bunlardan birisidir. ÇalıkuÅŸu’nun roman olarak tefrika edilmeden önce Ä°stanbul kızı adıyla bir tiyatro oyunu olarak yazıldığını ve hatta feride isminin kitabin içeriÄŸine, mesajına da uygun olarak başına buyruk, gururlu olduÄŸunu da ekleyelim. Kitap nasıl bitiyorsa bizde öyle bitirelim.

Yanlarındaki aÄŸacın dalında bir çalıkuÅŸu ötüyordu…

                                                                                                                     Sevgi ile kalın.

Bu makale 2267 kez okundu.